Đăng bởi admin Vào ngày 29/05/2020

Thông cáo báo chí về cảnh báo về tác động cộng hưởng của các lệnh đóng cửa, thời tiết cực đoan và biến đổi khí hậu

Mùa sóng nhiệt, bão xoáy nhiệt đới và hỏa hoạn năm nay có thể trở nên nguy hiểm hơn khi thế giới vốn đang trong tình trạng phong toả sẽ phải gánh chịu thêm tác động cộng hưởng của các hiện tượng thời tiết ngày một xấu đi do biến đổi khí hậu, đây là lời cảnh báo đến từ một nhóm chuyên gia khoa học, y tế và nhân đạo quốc tế.

Khi thời tiết bắt đầu chuyển sang mùa hè, các quốc gia Bắc Bán cầu chuẩn bị bước vào giai đoạn nguy hiểm với những nguy cơ thời tiết cực đoan ở mức cao nhất. Ấn Độ và Bangladesh vừa mới hứng chịu cơn bão lớn đầu tiên trong năm nay, đó là Siêu bão Amphan - một trong những cơn bão mạnh nhất khu vực từng ghi nhận được. Mùa bão ở Mỹ và vùng Caribbean sẽ bắt đầu vào ngày 1 tháng Sáu, và các nhà dự báo khí tượng đã cảnh báo các cơn bão năm nay có thể tồi tệ hơn mọi năm. Bão ở Tây Bắc Thái Bình Dương thường diễn ra từ tháng 5 trở đi. 
Nguy cơ nhiệt cực đoan và hỏa hoạn cũng sẽ gia tăng trong những tuần tới, khi nhiệt độ cao nhất ở Bắc Bán cầu thường rơi vào tháng 7 và tháng 8, và các vụ hoả hoạn nguy hiểm nhất thường bắt đầu từ cùng thời điểm, đôi khi các đám cháy kéo dài liên tục trong nhiều tháng. Năm 2020 được dự báo sẽ là năm nóng nhất lịch sử thế giới từng ghi nhận. Mạng lưới Thông tin Nhiệt độ Sức khỏe Toàn cầu, cùng với Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO), tuần qua đã đưa ra hướng dẫn khẩn cấp về cách xử lý ảnh hưởng kết hợp của sóng nhiệt và Covid-19.

Các khu vực khác trên thế giới như vùng Nam Bán cầu cũng đang phải đối mặt với thời tiết cực đoan, ví dụ như một số khu vực ở Đông Phi hiện đang bị lũ lụt và lở đất tàn phá sau mưa lớn, trong khi dịch châu chấu với hàng trăm tỷ cá thể vẫn đang hoành hành ở nhiều nơi trong khu vực, lan rộng tới các nước Nam Á và Trung Đông, một phần do các điều kiện thời tiết cực đoan gây ra.

Các chuyên gia đã chỉ ra rằng biến đổi khí hậu đã làm gia tăng tần suất và mức độ nghiêm trọng của các sự kiện thời tiết cực đoan, khi phát thải carbon góp phần làm tăng mức độ nguy hiểm của bão, sóng nhiệt và hỏa hoạn. Một trong những hậu quả của hiện tượng nhiệt độ tăng cao là các đợt sóng nhiệt kéo dài hơn, nóng hơn và diễn ra thường xuyên hơn, khiến nguy cơ cháy rừng gia tăng. Một hậu quả khác là các cơn bão trở nên mạnh hơn và kèm theo đó là các trận mưa với cường độ cực lớn.

Theo các chuyên gia, những sự kiện thời tiết này thậm chí có thể còn nguy hiểm hơn trong năm nay, vì một số biện pháp bảo vệ phổ biến cho người dân trong các trường hợp khẩn cấp sẽ trở nên khó thực hiện hơn ở những nơi đang phải đối phó với đại dịch Coronavirus. Một trong những biện pháp này là các khu nhà trú ẩn khẩn cấp cho cộng đồng, thường được sử dụng làm nơi trú bão, lốc xoáy và nhiệt cực đoan - nhưng hiện nay biện pháp này có thể bị hạn chế do các yêu cầu giãn cách xã hội. Dù một số nơi đã thực hiện thành công các điều chỉnh kịp thời, ví dụ như trong quá trình sơ tán do Siêu bão Amphan tuần trước, nhưng những điều chỉnh này cũng làm phức tạp thêm các thách thức mà nhóm cộng đồng yếu thế và các đội cứu hộ cứu nạn phải đối mặt.

Các yếu tố khác cũng có thể làm trầm trọng thêm ảnh hưởng của thời tiết cực đoan năm nay. Nhiều người - đặc biệt là những người trong nhóm dễ bị tổn thương nhất - có thể sẽ không muốn rời khỏi nhà mình để tránh bị lây nhiễm với virus, nhưng hành động này có thể khiến họ chịu nhiều rủi ro hơn từ nhiệt cực đoan và bão. Ở một số quốc gia, các dịch vụ y tế khẩn cấp sau một thời gian dài oằn mình chống dịch có thể sẽ không còn sức đối phó với nhu cầu cấp cứu tăng vọt do thời tiết, bên cạnh đó lính cứu hỏa cũng có thể sẽ gặp thêm khó khăn khi đối phó với các vụ cháy rừng trong thời kỳ virus bùng phát. 

Thiệt hại kinh tế do đại dịch cũng có thể khiến chính quyền khó hỗ trợ người dân bị ảnh hưởng bởi thời tiết cực đoan trong năm nay và giúp họ tái thiết.

Các chuyên gia cho rằng, chính quyền địa phương và quốc gia ở những nơi có nguy cơ xảy ra các sự kiện cực đoan nên khẩn trương chuẩn bị và truyền đạt kế hoạch bảo vệ người dân khỏi các thảm họa thời tiết, đồng thời đảm bảo không để các nỗ lực chống đại dịch suy yếu.
Họ cũng cảnh báo rằng, lượng khí thải carbon tiếp tục gia tăng, và kéo theo đó là hiện tượng trái đất nóng lên, sẽ khiến cho nhiều tình huống khẩn cấp có thể ập đến cùng một lúc, một nguy cơ rất có thể sẽ diễn ra vào mùa hè này. Từ đó các chuyên gia chỉ ra sự cần thiết của việc giảm triệt để lượng khí thải carbon nhằm hạn chế xác suất xuất hiện thảm hoạ liên hoàn trong tương lai, đồng thời tăng cường những khoản đầu tư nhằm nâng cao khả năng chống chịu trước những rủi ro ngày một lớn. Các khoản đầu tư phục hồi Covid-19 là cơ hội có một không hai để định hình một thế giới xanh hơn và kiên cường hơn.

Tiến sĩ Kat Kramer, Trưởng nhóm Khí hậu Toàn cầu của Tổ chức Christian Aid, cho biết:
“Bản thân biến đổi khí hậu đã là một rủi ro khổng lồ, nhưng nó còn đóng vai trò như một bộ nhân rủi ro. Chúng ta cần khôi phục lại sau COVID theo hướng nâng cao năng lực phục hồi của xã hội và thế giới tự nhiên, đồng thời giảm nhanh chóng và triệt để phát thải do hoạt động của con người sinh ra, bằng không, chúng ta chỉ đơn giản là đang tiếp nhiên liệu cho một thảm họa khác.”

Mohamed Adow, Giám đốc tổ chức nghiên cứu Power Shift Africa có trụ sở tại Nairobi, nói:
“Những sự kiện thời tiết cực đoan do ảnh hưởng biến đổi khí hậu đã trở thành cuộc khủng hoảng thường trực ở một số quốc gia. Nhưng những đau khổ gây ra cho con người mà chúng ta có thể tiên lượng khi các quốc gia vừa phải nỗ lực đối phó với các sự kiện thời tiết đó, vừa phải chống chọi với Covid-19, sẽ tăng lên một cấp độ cao hơn. Các nhân viên cứu hộ gần như không thể nào giữ giãn cách xã hội với người mà họ đang cố gắng cứu, và thường thì những người sống sót rút cục sẽ phải chen chúc nhau trú ẩn trong những điều kiện chật chội trong một khoảng thời gian nhất định. Đây càng là lý do cho thấy chúng ta phải cùng nhau giải quyết cả coronavirus lẫn khủng hoảng khí hậu, và triển khai các quỹ phục hồi kinh tế nhằm đẩy nhanh quá trình chuyển dịch sang một xã hội phi carbon.”

Sébastien Lyon, Tổng Giám đốc UNICEF Pháp, phát biểu:
“Những cộng đồng có hoàn cảnh khó khăn nhất lại chính là nhóm có nguy cơ cao nhất nếu xảy ra một đợt sóng nhiệt vào mùa hè, và họ cũng dễ bị tổn thương nhất trước hậu quả của đại dịch. Những người sinh sống trong điều kiện nhà ở tạm bợ, một nửa trong số đó là trẻ em hoặc thanh thiếu niên, vốn đã gặp khó khăn trong tiếp cận nước sạch, lương thực và điện. Đối với những người vô gia cư được trú ẩn trong thời kỳ phong toả và giờ sẽ không còn được trú ngụ nữa (bao gồm cả những người trẻ tuổi và các gia đình), điều kiện sống trên đường phố có thể còn khó khăn hơn và gây nguy hiểm cho cuộc sống của họ.”

Giáo sư Michael Mann, Giám đốc Trung tâm Khoa học Hệ thống Trái đất, Đại học Bang Pennsylvania, Hoa Kỳ, cho biết:
“Khi bước vào các tháng hè, chúng ta chắc chắn sẽ còn chứng kiến thêm một cuộc tấn công dữ dội khác đến từ các sự kiện thời tiết cực đoan – siêu bão, lũ lụt, hạn hán, sóng nhiệt và cháy rừng – một lần nữa đặt con người trước rủi ro do biến đổi khí hậu gây ra. Tuy nhiên, lần này, khả năng chống chịu của chúng ta đã bị hao mòn đáng kể do đại dịch hiện tại, khi chúng ta buộc phải đối phó với hàng loạt các khủng hoảng cùng lúc và đối mặt với những gánh nặng lớn hơn nữa đè lên cơ sở hạ tầng y tế công cộng, tất cả đang hạn chế khả năng giảm thiểu các mối đe dọa và thiệt hại sức khỏe. Đây chính là một lời nhắc nhở về năng lực ‘bộ nhân nguy cơ’ thực sự của biến đổi khí hậu, khi nó có thể làm trầm trọng thêm gần như mọi mối đe dọa khác mà chúng ta phải gánh chịu.”

Giáo sư Maarten van Aalst thuộc Trung tâm Khí hậu Lưỡi liềm đỏ Chữ thập đỏ, cho biết:
“Đúng là các nỗ lực ứng phó COVID tức thời là cực kỳ quan trọng, bao gồm biện pháp giãn cách xã hội, nhưng đồng thời chúng ta cũng phải chuẩn bị sẵn sàng đối phó với cả các nguy cơ khí hậu vẫn đang tiếp tục diễn ra, từ đó điều chỉnh những kế hoạch dự phòng phù hợp với những diễn biến mới hiện nay của đại dịch. Rất nhiều nơi trên thế giới đã bắt đầu phải đối mặt với tình thế hết sức nan giải này, từ Mỹ với các trận lốc xoáy, Nam Thái Bình Dương với Bão Harold, Philippin với bão Ambo, và Bangladesh, Ấn Độ với Siêu bão Amphan.

Đại dịch này như một máy quét X quang, chụp chiếu cho chúng ta thấy rõ các yếu điểm của nền kinh tế toàn cầu và đặc biệt là phơi bày những rủi ro mà nhóm người dễ bị tổn thương nhất phải đối diện, thường là nhiều mối đe dọa cùng một lúc. Những người đang phải gánh chịu các trận lũ lụt và bão lốc kia hiểu quá rõ rằng chúng ta cần phải bắt đầu hành động thông minh hơn ngay từ bây giờ.”

Tiến sĩ Nick Watts, Giám đốc điều hành của Lancet Countdown, cho biết:
"Biến đổi khí hậu đã gây thiệt hại cho sức khỏe của mọi người. Mặc dù nhiều quốc gia hiện đang sử dụng các biện pháp ứng phó khẩn cấp như xây nhà trú ẩn tránh nhiệt và lốc xoáy để bảo vệ nhóm người dễ bị tổn thương, nhưng các biện pháp này không bao giờ có thể loại bỏ hoàn toàn những rủi ro sức khỏe từ các sự kiện thời tiết cực đoan. Biến đổi khí hậu đã đẩy ngày càng nhiều người vào điều kiện nhiệt độ nguy hiểm, làm giảm năng suất lao động và hạ thấp năng suất cây trồng. Có thể đại dịch này còn khiến công tác bảo vệ người dân khỏi các sự kiện cực đoan trong năm nay khó khăn hơn, nhưng chỉ có cắt giảm khí nhà kính mới có thể thực sự bảo vệ người dân khỏi các sự kiện cực đoan trong tương lai."
Tiến sĩ Saleemul Huq, Giám đốc Trung tâm Quốc tế về Biến đổi và Phát triển Khí hậu, Bangladesh, cho biết:
“Siêu bão Amphan làm trầm trọng hơn ảnh hưởng của đại dịch COVID19 cũng như các biện pháp phong toả và giãn cách xã hội. Mặc dù Bangladesh có một hệ thống cảnh báo bão và hệ thống nhà trú bão đáng nể, nhưng ở những nơi trú ẩn này việc thực hành giãn cách xã hội là gần như bất khả thi.”

Media Climate Net